Dubbel bijzonder

Ken je het verhaal van Mathilda, van Roald Dahl? Mathilda is een gevoelig meisje dat geweldig goed kan leren. Ze leest graag en zit uren in de bibliotheek. Mathilda is anders. Op een dag, wanneer Mathilda heel erg boos is, ontdekt ze haar wel heel speciale tweede talent. Ze is dubbel bijzonder!

Niet één maar twee keer bijzonder!

We spreken van dubbel bijzonder of twice exceptional (2E) als je hoogbegaafd bent mét een extra ‘smaakje’. Mathilda is een hoogbegaafd meisje én ze beschikt over een telekinetische gave. In de praktijk zien wij kinderen met ongekend talent die enerzijds een hoge intelligentie hebben en/of hoge leerresultaten behalen en anderzijds moeite hebben met lezen, correct spellen, rekenen of automatiseren. Of moeite hebben met executieve functies of gedragsproblemen hebben. Je kunt dus ook hoogbegaafd zijn én tegelijk de gave hebben van dyslexie, dyscalculie, ADHD of ASS.

Het is maar hoe je er naar kijkt

Als opvoeders willen we graag zorgen voor de ander. Dit doen we bewust of onbewust uit liefde en met de beste intenties. Noem het het ‘zorgsyndroom’. Niets mis mee, mits we te allen tijde een open blik houden, waken voor selffulfilling prophecy, de ander niet te veel uit handen nemen (creëren van aangeleerde hulpeloosheid) en vooral blijven denken vanuit talenten en kwaliteiten.

Bij Talenten.club denken we niet in (medisch) ‘labelen’ of ‘hokjes’, maar in omgaan met verschillen. Wij dagen een ieder uit om vanuit een ander perspectief te kijken naar een kind, zijn of haar ontwikkeling(mogelijkheden) en begeleidingsbehoefte. Want kijken is niet hetzelfde als zien. We kijken met onze ogen, maar zíen met onze hersenen. We kijken naar de leerbelemmering, maar blijven de krachten en kwaliteiten van het kind zíen.

Als het er niet uitkomt…

Wanneer je dubbel bijzonder bent, is er naast hoogbegaafdheid ook nog iets anders dat het leergedrag kan beïnvloeden waardoor je ongekende talent, verborgen en ongekend blijft:

  1. Hoogbegaafd met verborgen leerbelemmering: je hebt kinderen die hoogbegaafd zijn maar waarbij de leerbelemmering ‘gecamoufleerd’ is gebleven. Ze hebben het op de basisschool nog weten te compenseren maar ondervinden in het voortgezet onderwijs moeilijkheden. Als we gecheckt hebben dat het niet te wijten is: aan gebrek aan motivatie, slecht zelfbeeld, zwakke executieve functies, onvoldoende uitdaging, intellectuele ondervoeding, geen passend lesaanbod, slechte leerstrategieën, top down denken in bottom up onderwijs of omdat het geen dieptebesef heeft (visuele screening en reflexintegratie)… dan kun je onderzoek starten naar een nog verborgen leerbelemmering als dyslexie, ADHD, dyscalculie e.d.
  2. Leerbelemmering met verborgen hoogbegaafdheid: bij andere hoogbegaafde kinderen is de leerbelemmering dusdanig aanwezig dat deze wél is opgemerkt maar waarbij er géén oog meer is voor de bijzondere ongekende talenten of intellectuele of creatieve kenmerken van het hoogbegaafde kind. De leerbelemmering niet negeren, maar vooral de talenten en kwaliteiten etaleren. Want door enkel focus op de leerbelemmering krijgen ze geen uitdagend en passend aanbod behorend bij hun capaciteiten of leerstijl (top down). Ze worden dan ook onvoldoende ondersteund in hun talenten. Vaak voelen deze kinderen zich onbegrepen, onterecht ‘dom’, een ‘zorgleerling’ en ontwikkelen zo een laag zelfbeeld. De leerbelemmering niet negeren, maar vooral de talenten en kwaliteiten etaleren.
  3. Niet hoogbegaafd en geen leerbelemmering: de grootste groep is misschien wel de club kinderen waarbij de prachtige ongekende talenten, verborgen en ongekend (niet ontdekt) blijven. De hoogbegaafdheid verbergt de belemmering en de belemmering verbergt de hoogbegaafdheid. Typerend is dat deze kinderen presteren zoals we van kinderen in een bepaalde klas verwachten. Ze worden eenvoudig als ‘gemiddeld’ gezien of hebben onterecht een stempel dubbel bijzonder gekregen. Zíe het kind en ondersteun het in zijn of haar talent- en ontwikkelingsbehoeften.

Misvatting en misdiagnose

Bij kinderen met het vermoeden van hoogbegaafdheid of dubbel bijzonder ontstaan snel misdiagnoses en gemiste diagnoses. Het verwarrende beeld dat een kind laat zien wordt nog te vaak door gebrek aan kennis, eenzijdige expertise maar ook onze eigen mindset of overtuigingen onjuist geïnterpreteerd.

Een hardnekkige overtuiging, die ook vandaag de dag nog heerst, is dat je niet hoogbegaafd kunt zijn en daarnaast een leerbelemmering of stoornis kunt hebben. Want komen de verwachte leerprestaties er niet uit? Nou, dan is het kind misschien toch niet hoogbegaafd? Zo’n IQ test is immers maar een momentopname…  

Het bestaan van dubbel bijzondere kinderen, blijkt voor degenen die bij ‘hoogbegaafd’ alleen denken aan hoge cijfers op school halen en voorbeeldig gedrag, soms nog moeilijk te begrijpen. Deze misvatting vloeit helaas voort uit gebrek aan kennis, een eenzijdige blik en niet goed weten welke behoefte het kind nodig heeft. Het leidt echter tot veel onbegrip, frustratie, verkeerde inschattingen of misdiagnoses. Waarvan kind, ouder en leerkracht vaak de dupe worden. Zonde toch.

Verruim je blik

Heb of ken je een (hoog)begaafd kind waarbij ‘er niet uitkomt, wat er in zit’? Besef dan dat een kind altijd laat zien wat er in zit. Het is hoe wij er naar kijken. Zo kan een kind nooit ‘per ongeluk’ hoog kan scoren op een IQ test. Lager daarentegen wel. Als een kind moe, ziek of verkouden, onzeker, zenuwachtig of een onderpresteerder is, dan kun je lager scoren dan je daadwerkelijke IQ is.

Hetzelfde geldt als een hooggevoelige kind geen ‘klik’ heeft met de tester of besluit enkel sociaal wenselijk gedrag te vertonen. Om een kind écht te zien, moet je dan ook altijd verder kijken. Door je blik te verruimen. Schakel gerust een specialist hoogbegaafdheid in, samen zíen we meer.

Zie je witte rondjes of zwarte rondjes? Optische illusie: iets wat het oog waarneemt kan door de hersenen anders geïnterpreteerd worden.

Ontdek je talent

Talenten.club gelooft en weet: elk kind heeft talent, soms verborgen en ongekend. Het is onze gezamenlijke taak om een kind te zien, in te spelen op de leef- en leerbehoeften en talenten te ontwikkelen. Immers als we hier niet alert op zijn heeft dit heftige gevolgen op het welbevinden van het kind, op sociaal emotioneel gebied, op de omgeving maar loopt ook de schoolcarriere van het kind op verschillende manieren schade op.

In onze aanpak gaan we uit van de (eigen)wijsheid en talenten van het kind en richten we ons op sterke en zwakke kanten in de ontwikkeling, en het aansluiten bij wat een kind nodig heeft in onderwijs en/of opvoeding. Om ervoor te zorgen dat kinderen gezien worden voor wie ze zijn en wat ze kunnen.

Leestips voor jong en oud:

Door deze website te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies' om u de beste website ervaring te geven. Als u doorgaat met het gebruik van deze website zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op 'Accepteren' hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten