Onderpresteren

‘Het zit er wel in, maar komt er niet uit’. Een zin die we allemaal wel eens hebben gehoord of hebben uitgesproken. We weten dat er meer in een kind zit, dan het in prestaties laat zien. Toch kunnen we er niet precies onze vinger op leggen waarom het er niet uitkomt. Overschatten we het kind? Is er een leer- of gedragsprobleem die parten speelt? Of is er misschien sprake van onderpresteren?

Als er niet uitkomt wat er in zit

Onderpresteren. Een hardnekkig, lastig en complex fenomeen. Misschien wel de gróótste uitdaging voor elke ouder, leerkracht, kindercoach, talentbegeleider én de onderpresteerder zelf! Vooral omdat onderpresteren al vroeg kan beginnen (Van Gerven, 2001). Kleuters kunnen zich heel snel aanpassen en de kans hierop is groter bij kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong. Afhankelijk van de gebruikte definitie is onderpresteren vanaf groep 2 al waarneembaar*. Elk kind kan onderpresteren. Al zien we het vaker bij hoogbegaafde kinderen. Er is helaas ook geen pasklare oplossing. De beweegreden zijn namelijk per kind verschillend. Soms gaat een kind onderpresteren wegens het niet onderkennen van talent, aanpassing en omdat het al een lange tijd niet op het juiste niveau is aangesproken. Kon het bijvoorbeeld al rekenen of lezen voordat het wordt aangeboden. Krijgt het te weinig uitdaging. Of misschien is je kind onzeker of faalangstig en zitten niet-helpende gedachten in de weg bij het maken van toetsen.

Wat we wel weten is dat niets doen geen optie is. Elke onderpresteerder is namelijk gebaat met gespecialiseerde begeleiding.

Talent benutten

Wat is onderpresteren eigenlijk? Simpel gezegd is het niet anders dan lager presteren dan je eigenlijk zou kunnen qua potentieel. Hierbij zijn er kinderen die voldoendes kunnen halen, maar onvoldoendes laten zien (absoluut onderpresteren). Ook wel de zittenblijvers of afstromers. En je hebt kinderen die zesjes of zevens scoren, terwijl ze op basis van testscores eigenlijk negens of tienen zouden moeten kunnen behalen. Dit zijn de relatieve onderpresteerders. Waar maak je je druk over zou je denken. Het is toch voldoende. Hoe handig, met weinig inspanning voor nu een prima resultaat. Maar wat als het echt eens lastig wordt?

In beide gevallen kun je je afvragen of het ongekende talent volledig is ontwikkeld en benut en of het écht voldoening geeft. Het vergelijk met de sportwereld is al vaker gemaakt. Lees meer over oog voor ongekend talent in het blog.

Chronisch onderpresteren

Kinderen zijn dus aan het onderpresteren als ze niet doen wat ze wel kunnen. Maar hoe komt het zover? ‘Onderpresteren’ kan verschillende oorzaken hebben en verschillende doelen dienen. Er kan sprake zijn van een niet passend aanbod. Je kind kan misschien al lezen of rekenen als hij of zij start op school terwijl het pas wordt aangeboden in een hogere groep. Het gevolg is dat je kind zich gaat aanpassen aan de groep. Een beetje aanpassen is natuurlijk niet erg. Maar als je je gaat aanpassen om niet lastig te zijn, om niet op te vallen, om niet gepest te worden, omdat de lesstof toch niet interessant is of omdat ze alleen maar willen zien wat er van je gevraagd wordt. Tja, dan kan een kind de wil en motivatie om te leren kwijt raken. Het gevolg is dat je kind misschien wel gaat dagdromen of langzamer gaat werken. Want die ‘pluswerkjes’ zijn toch maar meer van hetzelfde. Alleen als er dan tóch een echte uitdaging op het pad komt… dan kan je kind daar behoorlijk van streek van raken. Misschien raakt het in paniek omdat het niet precies begrijpt wat er verwacht wordt. Of besluit je kind om het niet eens te proberen. Want als het niet in één keer perfect lukt, dan voelt dat zo naar en denkt iedereen van alles van je. Faalangst en perfectionisme liggen nu eenmaal op de loer.

Het is niet vreemd dat een kind die zich altijd aanpast aan de omgeving psychosomatische klachten krijgt als buikpijn, hoofdpijn of nekpijn of stress/angst- en spanningsklachten. Of een laag zelfbeeld krijgen en gevoelens van depressie of eenzaamheid. En hierdoor alleen nog maar bij volwassenen, ouders of leerkracht wil zijn.

Didactisch onderzoek

Mocht je als ouder of leerkracht het gevoel hebben dat er op school niet helemaal uitkomt wat er in een kind zit, kun je didactisch onderzoek laten doen. Een didactisch onderzoek geeft niet alleen inzicht in het leer- en denkniveau van het kind. Het maakt vooral duidelijk hoe het kind zijn taken aanpakt en welke strategieën het kind gebruikt. Onze kracht ligt bij de taakaanpak observatie tijdens de afname en interpretatie van de resultaten. De uitkomsten geven we helder weer naar ouders en/of school. Uit ervaring weten we dat kinderen soms heel knap verborgen weten te houden wat ze daadwerkelijk kunnen!

Onderpresteren keren

Elk kind heeft talent, soms verborgen en ongekend. Ook al is onderpresteren een chronisch en sluimerend proces. Onderpresteren kun je keren! Talenten.club weet hoe en heeft daar een onderbouwde aanpak voor. Met gesprekken (tekenen, spel- en andere werkvormen), inspanning, verrijkende uitdagende opdrachten, doorzettingsvermogen, de juiste groei mindset, taakaanpak en leerstrategieën.

Door uitdaging en het creëren van wrijvingsmomenten, keren we het tij. Keer het tij, bij… Talenten.club. Wij gaan graag samen deze uitdaging aan! Doe je mee?

Meer weten over onderpresteren?

*) In Nederland is onderpresteren bij hoogbegaafden op grote schaal onderzocht op basis van gegevens uit het PRIMA-cohort. Daaruit blijkt dat onderpresteren bij hoogbegaafde leerlingen al waarneembaar is vanaf groep 2 en toeneemt in de hogere groepen en doorloopt tot voortgezet onderwijs.

Door deze website te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies' om u de beste website ervaring te geven. Als u doorgaat met het gebruik van deze website zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op 'Accepteren' hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten