Hoogbegaafdheid

Ieder kind is uniek en heeft talent, dat is een ding dat zeker is. Maar wat als je kind ontwikkelingsvoorsprong heeft? Hoogbegaafd is? Of een nog verborgen ongekend talent heeft en zich al van jongs af aan anders voelt? Tijd om de term hoogbegaafdheid eens onder de loep te nemen.

Hoogbegaafd, hoogbegaafdheid… laten we eerlijk zijn. Het is niet de meest gelukkig gekozen term. Ja het is een gave. Het is het hebben van schat aan ongekend talent! Maar is het een garantie voor een fijne schooltijd, levensgeluk of stralende cijfers? Niet als je ongekende talent ongezien blijft.

Hoogbegaafd is meer dan intelligent

Laten we beginnen met het stellen dat als je hoogbegaafd bent, je ook hoogintelligent bent. Maar als je hoogintelligent bent, ben je niet per definitie ook hoogbegaafd. We spreken alleen van hoogbegaafdheid wanneer iemand volhardend ofwel gemotiveerd is, creatief kan denken én bovengemiddeld intelligent is (Renzulli, 1978). Om deze talenten te kunnen ontwikkelen spelen gezin, vrienden/ontwikkelingsgelijken en school een belangrijke rol (Mönks, 1995).

Renzulli onderscheidt twee typen hoogbegaafden. De ‘schoolse’ succesvolle en intelligente leerling (schoolhouse gifted) en de creatief begaafde leerling (creative productive gifted). Ben je een schoolhouse gifted talent? Dan heb je ‘geluk’. Deze leerlingen zijn redelijk gemakkelijk te herkennen in de klas. Deze groep intelligente leerlingen zijn slim en pienter, halen hoge cijfers, doen het meestal goed op school en passen binnen het systeem of de pluswerk of plusklas regels.

Juist die andere groep, de creatief begaafde leerlingen, heeft het minder makkelijk. Deze zeer diverse groep van ongekende talenten vallen minder op in het huidige onderwijssysteem of gedragingen worden onjuist geïnterpreteerd. Ze denken beeldend, creatief en ‘anders’ dan andere leerlingen. Vaak zijn het hooggevoelige, empathische leerlingen met een extreem sterk rechtvaardigheidsgevoel, perfectionistische en kritische instelling (Kieboom, 2007). De ontwikkeling loopt niet altijd synchroon of ‘binnen de lijntjes’. Er kunnen grote verschillen tussen de kalender- en mentale leeftijd zijn te traceren. Regelmatig hoor je dan ook, het is ‘een oude ziel’ verpakt in een jong lichaam.

Intens en hooggevoelig

Een onmisbare voorwaarde om van hoogbegaafdheid te spreken is creativiteit. Creativiteit en creatief denken is nodig om tot bijzondere prestaties te komen. Enerzijds is het hét kenmerk voor hoogbegaafden, anderzijds is het vaak dít kenmerk dat leidt tot verwarring, gedragsprobleem-stempels en misdiagnoses.

Menig hoogbegaafde vindt men intens en hooggevoelig (Dabrowski) in hun gedragingen en emoties: temperamentvol, eigenzinnig, autonoom, chaotisch, onstuimig… en eens te meer worden ze beticht ‘overdreven’ te zijn. En als de kenmerken van hoogbegaafdheid verkeerd worden geïnterpreteerd of niet gezien worden, zorgen misdiagnoses voor onnodig lijden en een extra labeltje (Webb, 2005). Dan krijgen deze getalenteerde kinderen te horen dat ze gedragsstoornis of emotionele stoornis hebben zoals AD(H)D, Asperger of depressie of een leerbelemmering als dyslexie. Dat maakt ze ‘dubbel bijzonder‘ (twice exceptional) ofwel hoogbegaafd met een ‘smaakje’.

Een kind met ongekend talent dat ongezien blijft kan zich (tegen natuurlijk) gaan aanpassen, onderduiken, onderpresteren of vastlopen. Onzekerheid, (faal, succes of toets)angst, stress, tics, laag zelfbeeld en weinig zelfvertrouwen kunnen de kop opsteken. Anderzijds kan een kind zich ook juist tegendraads, ‘druk’, clownesk, depressief of agressief gedragen om (onbewust) ook een deel van de aandacht te krijgen. In beide gevallen heb je te maken met een doodongelukkig kind en kunnen motivatie uitdagingen of slechte werk- en leerstrategieën op de loer liggen. De invloed hiervan op een gezin of de omgeving blijft niet onopgemerkt.

Ongekend talent

Wat betekent hoogbegaafdheid voor Talenten.club? Hoogbegaafdheid gaat veel verder dan cognitieve begaafdheid. Het is een prachtig ongekend talent en gave! Je denkt, doet en voelt anders dan de meeste mensen. Veelal heb je ongewone verwachtingen en andere manieren van waarnemen, leren en communiceren. Het is iets wat je hele leven een rol blijft spelen. Onderstaande uitspraak van Annemarie Roeper (2000) sluit dan ook het beste aan bij de visie van Talenten.club.

Hoogbegaafdheid betekent een hoger niveau van bewustzijn, grotere sensitiviteit, een groter vermogen tot het begrijpen van waarnemingen en het omzetten daarvan naar intellectuele en emotionele ervaringen.

Gelijk aan Gardner (1983) en vele anderen kijken wij als kindercoaches verder dan alleen de IQ-score, getallen of gemiddelden. Wij zien het kind in zijn geheel, want een mens is meer dan de som der delen.

Ook al valt er wetenschappelijk gezien af te dingen op Gardner’s theorie van meervoudige intelligentie, zijn theorie heeft grote invloed gehad op het werkveld en geleid tot de nodige blikverruiming over de ideeën van menselijke intelligentie.

Signaleren, herkennen en begeleiden

De diversiteit binnen hoogbegaafden is groot (Betts&Neihart, 1988; 2010). Dit vraagt bij het signaleren, herkennen en begeleiden niet alleen om zeer uitgebreide kennis en ervaring, maar ook om maatwerk begeleiding, inzicht in leef- en leerbehoeften, duidelijke communicatie en altijd een open blik.

De kindercoach gespecialiseerd in hoogbegaafdheid heeft expertise op het snijvlak van hoge intelligentie, intensiteiten en hoog/overgevoeligheden, executieve vaardigheden, chronisch onderpresteren, leef-en leerbehoeften en internaliserend en externaliserend gedrag. Ze adviseert, begeleidt en coacht hoogbegaafde kinderen, hun ouders en scholen, maar ook hoogbegaafde (jong)volwassenen. Binnen én buiten de onderwijsomgeving. Signalering vindt plaats op grond van gesprekken, gegevens of door middel van observaties (individueel of in de groep). Door vroegtijdige (h)erkenning kunnen problemen zoals aanpassingsgedrag en onderpresteren mogelijk voorkomen worden.

In de begeleiding van kinderen met een ontwikkelingsvoorsprong, begaafde, (vermoedelijke) hoogbegaafde of uitzonderlijk hoogbegaafde kinderen werken we vooral aan het motiveren en enthousiasmeren van het ongekende talent. Zodat ze verantwoordelijkheid (durven) nemen voor hun eigen leerproces, weer lekker in hun vel komen te zitten, talenten optimaal benutten en zo op de juiste plek terecht komen. Ongekend talent zie je bij Talenten.club

Door deze website te blijven gebruiken, gaat u akkoord met het gebruik van cookies. Meer informatie

De cookie-instellingen op deze website zijn ingesteld op 'toestaan cookies' om u de beste website ervaring te geven. Als u doorgaat met het gebruik van deze website zonder het wijzigen van uw cookie-instellingen of u klikt op 'Accepteren' hieronder dan bent u akkoord met deze instellingen.

Sluiten